Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması (SKDM / CBAM) uygulama dönemi için beyan edilen gömülü emisyonların doğrulanmasına ilişkin uygulama tüzüğü Avrupa Komisyonu tarafından yayımlanmıştır. Tüzük resmi olarak daha sonra tekrar duyurulacaktır. Yayınlanan tüzüğe göre önem arz eden başlıklar incelenmiştir.
- Doğrulayıcı Kuruluşların Yetkilendirilmesi (Akreditasyon)
CBAM kapsamında doğrulama yapacak kuruluşlar, AB üye devletlerinin ulusal akreditasyon kurumları tarafından akredite edilir.
Bu kuruluşların teknik yeterliliği, tarafsızlığı ve kalite yönetim sistemleri ayrıntılı biçimde denetlenir ve akreditasyonları düzenli olarak izlenir, gerektiğinde askıya alınır veya geri çekilir.
AB dışında yerleşik bir kuruluş, bir AB üye devletinin ulusal akreditasyon kurumuna başvurarak gerekli teknik ve kurumsal şartları sağladığı takdirde CBAM kapsamında yetkili doğrulayıcı olabilir.
- Önemlilik Eşiği ve Hata Payı
Emisyon raporlarındaki toplam tutarsızlıkların veya yanlış beyanların düzeyi için %5 oranında bir “önemlilik eşiği” belirlenmiştir.
Bu eşiği aşan tutarsızlıklar “maddi hata” olarak değerlendirilir ve rapor için olumlu bir doğrulama görüşü verilmesini engeller.
Bireysel hatalar bu eşiğin altında kalsa dahi, denetçi hataların sistemik veya yanıltıcı olduğuna kanaat getirirse raporu reddedebilir.
- Tesis Ziyareti ve Yerinde Denetim Zorunluluğu
Denetçilerin, verilerin kaynağını (sayaçlar, üretim hatları, yakıt kayıtları) yerinde teyit etmek amacıyla tesisi fiziksel olarak ziyaret etmesi kural olarak zorunludur.
Ancak daha önce fiziksel olarak denetlenmiş, üretim süreçlerinde veya izleme metodolojisinde önemli bir değişiklik bulunmayan ve doğrulama riski düşük olan tesisler için, belirli şartlar altında “sanal saha ziyareti” istisnai olarak uygulanabilir.
- Doğrulama Sürecinin Aşamaları
Stratejik Analiz: Denetçi, tesisin faaliyetlerini ve izleme planını inceleyerek risk değerlendirmesi yapar.
Süreç Analizi: Veri toplama yöntemleri, ölçüm cihazlarının kalibrasyonu ve laboratuvar analizleri yerinde incelenir.
Doğrulama Raporu: Denetim sonunda denetçi, CBAM Kayıt Sistemi üzerinden standart bir formatta doğrulama raporunu yayınlar.
- Düzeltici Faaliyetler
Denetim sırasında tespit edilen uyumsuzluklar veya hatalar tesis işletmecisine bildirilir.
İşletmeci, nihai doğrulama raporu düzenlenmeden önce bu hataları düzeltmek ve belgelerin güncel hallerini denetçiye sunmakla yükümlüdür.
- Karmaşık Ürünler için Özel Şart
Eğer üretimde kullanılan öncül maddeler (prekürsör) tesis dışından temin edildiyse ve gerçek emisyon verileri kullanıldıysa, işletmeci bu maddelerin üretildiği tesise ait doğrulama raporunu da kendi denetçisine sunması gerekir.
CBAM Gömülü Emisyonların Doğrulanması
Kaynak: CBAM
(Erişim tarihi: 11.01.2026)