Avrupa Komisyonu, Ekim 2023 ile 2025 sonu arasındaki geçiş döneminde CBAM’in uygulanmasına ilişkin deneyimi değerlendiren bir rapor yayınladı. Raporda yer verilen geçiş dönemi bulguları ve 2026 itibarıyla uygulama dönemine dair yeni yaklaşımlar incelenmiştir. Rapor resmi olarak daha sonra tekrar duyurulacaktır.
Geçiş Döneminin Amacı ve Elde Edilen Sonuçlar
CBAM’in 1 Ekim 2023–31 Aralık 2025 arasındaki geçiş dönemi, ithalatçılara mali bir yük getirmeden gömülü emisyonların raporlanmasını sağlayarak veri üretmeyi, metodolojiyi test etmeyi ve idari kapasiteyi inşa etmeyi amaçlamıştır.
Bu süreçte başlangıçta büyük ölçüde varsayılan değerlere dayanan beyanlar, zamanla gerçek emisyon verilerine yönelmiştir.
Bu gelişme, CBAM’in küresel ölçekte üreticileri emisyon ölçmeye ve tedarik zincirlerini şeffaflaştırmaya zorlayan güçlü bir araç haline geldiğini göstermektedir.
- İki Aşamalı Yaklaşım
Komisyon, CBAM’i geliştirmek için iki adımlı bir yaklaşım benimsemiştir:
1. Adım (2026-2027): Bu aşamada seçilmiş aşağı akış ürünlerine (özellikle çelik ve alüminyum yoğunluklu) kapsamın genişletilmesi kaçınma uygulamalarına karşı kurallar sıkılaştırılacak, elektrik emisyonu hesaplama yöntemlerinde değişiklikler ve bazı alt ürünlerin kapsama alınması değerlendirilecektir.
2. Adım (2027 ve sonrası): CBAM’in kapsamının kimyasallar gibi diğer sektörlere, dolaylı emisyonlara ve daha fazla aşağı akış ürününe genişletilmesi değerlendirilecektir.
- Uygulama Dönemi Ücretsiz Tahsisatlar ve Sertifika Alımı
1 Ocak 2026 itibarıyla CBAM, raporlama aşamasından mali yükümlülük doğuran bir rejime geçmekte; ithalatçılar gömülü emisyonlara karşılık CBAM sertifikası teslim etmekle yükümlü olmaktadır.
Sertifika fiyatları AB ETS karbon fiyatına eşdeğer olacak, menşe ülkede ödenmiş karbon bedelleri bu yükümlülükten düşülebilecektir.
CBAM sertifikalarının fiyatı, AB ETS karbon fiyatına eşdeğer olacaktır.
Ürünün menşe ülkesinde fiilen ödenmiş bir karbon fiyatı varsa, bu tutar CBAM yükümlülüğünden düşülebilecektir
Sistem, AB ETS’te ücretsiz tahsisatların kademeli kaldırılmasıyla paralel ilerleyerek, ithal ve AB içi ürünler arasında karbon maliyeti eşitliği sağlamayı ve karbon kaçağını önlemeyi hedeflemektedir.
- Gerçek Değer- Varsayılan Değer Kullanımı
Gerçek emisyon verisi kullanan firmalar daha adil bir değerlendirmeye tabi tutulmakta ve daha düşük CBAM maliyetiyle karşılaşırken, varsayılan değer kullanan firmalar daha yüksek emisyon kabulü nedeniyle dezavantajlı duruma düşmektedir.
Bu çerçevede şirketlerin CBAM kapsamındaki yüklerini azaltabilmeleri için ölçüm, raporlama ve doğrulama kapasitelerini güçlendirmeleri gerektiği açıkça ortaya konmaktadır.
- CBAM Kapsamının Genişletilmesi
Raporda, CBAM’in 2027 sonuna doğru kapsamının aşamalı olarak genişletilmesi öngörülmektedir. Bu çerçevede:
-Demir-çelik, alüminyum ve hidrojen için dolaylı emisyonların kapsama alınması,
-CBAM kapsamına ürünlerin ulaşım emisyonlarının dâhil edilmesi,
-Kimya, cam, seramik, kâğıt gibi diğer ETS sektörleri ve bazı öncül ürünlerin sisteme eklenmesi
-CBAM kapsamının diğer kullanıcı sektörlere genişletilmesi
hedeflenmektedir.
- CBAM Uygulama Dönemi Önemli Tarihler
1 Ocak 2026: CBAM’in mali yükümlülüklerinin başladığı kesin uygulama dönemi başlangıcı
1 Şubat 2027: CBAM sertifikalarının satışı ve geri alımı başlangıcı
2026-2034: AB ETS kapsamındaki ücretsiz tahsisatlar kademeli olarak kaldırılacak; CBAM yükümlülüğü paralel şekilde artacaktır.
Avrupa Komisyonu Tarafından Hazırlanan CBAM Gözden Geçirme Raporu
Kaynak: Avrupa Komisyonu Tarafından Hazırlanan Gözden Geçirme Raporu
(Erişim tarihi: 12.01.2026)