Gönüllü karbon piyasasının iklim hedeflerine gerçek ve ölçülebilir katkı sunabilmesi, ancak güven, şeffaflık ve çevresel bütünlüğün güçlü biçimde tesis edilmesiyle mümkündür. Bu çerçevede Temel Karbon İlkeleri (Core Carbon Principles – CCP), gerçek ve doğrulanabilir iklim etkisi sağlayan yüksek kaliteli karbon kredilerini tanımlamak ve sınıflandırmak amacıyla, 2023 yılında Gönüllü Karbon Piyasası için Integrity Council (IC-VCM) tarafından oluşturulmuş, bilimsel temellere dayanan on ilkeden oluşan bütüncül bir yapı olarak geliştirilmiştir.
CCP’ler, karbon kredilerinin bilimsel temellere dayanmasını, güvenilir biçimde doğrulanmasını ve yüksek bütünlük düzeyine sahip olmasını güvence altına alan küresel bir kalite eşiği tanımlamaktadır. Bu ilkeler doğrultusunda geliştirilen CCP etiketi, gönüllü karbon piyasasında kalite standartlarını tutarlı bir seviyeye taşıyarak alıcılar ve yatırımcılar için ortak, şeffaf ve güvenilir bir referans noktası oluşturmayı amaçlamaktadır.
Bu 10 İlke Neleri İçerir?
10 ilkeden oluşan CCP’ler, 3 başlık altında yer almaktadır: Yönetişim, Emisyon Etkisi ve Sürdürülebilir Etki.
Yönetişim
1.Etkin yönetişim
Karbon kredilendirme programları şeffaf, hesap verebilir ve kaliteyi sürekli iyileştiren güçlü bir yönetişim yapısına sahip olmalıdır.
2.Takip
Karbon kredilendirme programı, kredilerinin benzersiz biçimde tanımlanmasını, kaydedilmesini ve izlenmesini sağlayan güvenilir bir kayıt sistemi işletmeli ve kullanmalıdır.
3.Şeffaflık
Karbon kredilendirme programı, kredilendirilen tüm azaltım faaliyetlerine ilişkin kapsamlı ve şeffaf bilgi sağlamalıdır. Bu bilgiler, kamuya açık, erişilebilir ve anlaşılır şekilde paylaşılmalıdır.
4.Sağlam, bağımsız üçüncü taraf doğrulaması ve teyit
Karbon kredilendirme programı, azaltma faaliyetlerinin bağımsız üçüncü taraf doğrulaması ve teyidine yönelik program düzeyinde gerekliliklere sahip olmalıdır.
Emisyon Etkisi
5.Ek Katkı
Azaltım faaliyetinden kaynaklanan sera gazı emisyon azaltımları veya giderimleri ek nitelikte olmalıdır; yani karbon kredisi teşviki olmaksızın gerçekleşmeyecek nitelikte olmalıdır.
6.Kalıcılık
Sera gazı emisyon azaltımları veya giderimleri kalıcı olmalı; tersine dönüş riski bulunan durumlarda ise bu riskleri ele alan ve gerçekleşebilecek tersine dönüşleri telafi eden önlemler bulunmalıdır.
7.Emisyon azaltımı ve giderimlerinin güçlü şekilde nicel hale getirilmesi
Sera gazı emisyon azaltımları veya giderimleri; ihtiyatlı yaklaşımlar, eksiksizlik ve bilimsel yöntemler temelinde sağlam bir şekilde nicel hale getirilmelidir.
8.Çifte sayımın önlenmesi
Sera gazı emisyon azaltımları veya giderimleri çifte sayılmamalıdır; başka bir ifadeyle, azaltım hedeflerine veya amaçlarına ulaşma kapsamında yalnızca bir kez sayılmalıdır.
Sürdürülebilir Etki
9.Sürdürülebilir kalkınma faydaları ve güvenceleri
Karbon kredilendirme programı, azaltma faaliyetlerinin sosyal ve çevresel güvenceler konusunda yaygın olarak kabul görmüş sektör en iyi uygulamalarına uygun olmasını veya bunların ötesine geçmesini sağlarken olumlu sürdürülebilir kalkınma etkileri yaratmasını temin etmek için açık kılavuz, araçlar ve uyumluluk prosedürleri içermelidir.
10.Net sıfır geçişine katkı
Azaltma faaliyetleri, yüzyıl ortasına kadar net sıfır sera gazı emisyonuna ulaşma hedefiyle bağdaşmayan sera gazı emisyon seviyelerinin, teknolojilerin veya karbon yoğun uygulamaların kalıcı hale gelmesini önlemelidir.
Büşra Nur Demirkol
Çevre Mühendisi
Kaynak: IC-VCM Temel Karbon İlkeleri