Haber Tarihi: 30.03.2026
2022 yılında Birlemiş Milletler Genel Kurulu’nda alınan kararla birlikte 30 Mart Uluslararası Sıfır Atık Günü olarak kutlanmaktadır. Türkiye’nin ana sunuculuğunda, 105 ülkenin de ortak sunucu olduğu oylamada alınan kararla ilan edilmiştir.
Üye Devletler, Birleşmiş Milletler sistemi kuruluşları, sivil toplum, özel sektör, akademi, kpaydaşlar, sıfır atık girişimleri ve bunların sürdürülebilir kalkınmaya katkıları konusunda farkındalığı artırmayı amaçlayan faaliyetlere katılmaya davet edilmektedir.
Uluslararası Sıfır Atık Günü ile sıfır atık girişimlerinin teşvik edilerek, Sürdürülebilir Kalkınma Amacı 11 ve Sürdürülebilir kalkınma Amacı 12 dahil olmak üzere 2030 Sürdürülebilir Kalkınma Gündemi’ndeki tüm hedeflere ve amaçlara ulaşılmasına yardımcı olunması amaçlanmaktadır. Bu hedefler, gıda kaybı ve israfı, doğal kaynak çıkarımı ve elektronik atık dahil olmak üzere her türlü atığı ele almaktadır.
Uluslararası Sıfır Atık Günü’nün bu yıl odak noktası gıda atıkları olarak belirlenmiştir. Her yıl yaklaşık 1 milyar ton yenilebilir gıdanın çöpe atıldığı, bu miktarın tüketicilere sunulan tüm gıdanın neredeyse beşte birine karşılık geldiği belirtilmiştir.
Gıda israfının yaklaşık %60’ının evsel kaynaklı olduğu bildirilirken, geriye kalan payın çoğunlukla gıda hizmeti ve perakendesine ait olduğu açıklanmıştır. Verimsiz gıda sistemlerinden kaynaklanan bu sorunu çözmek için, verimlilik, dayanıklılık ve sürdürülebilirliğe dayalı daha sürdürülebilir, döngüsel bir yaklaşımla yeniden tasarlanmasının gerekliliği vurgulanmıştır.
Bu kapsamda hükümetler, özel sektör ve tüketiciler için öneriler geliştirilmiştir.
Hükümetler İçin Öneriler:
🍃İklim ve biyoçeşitlilik planları ve döngüsellik, atık, gıda sistemleri, tarım ve kentsel kalkınmaya ilişkin ulusal politikalar aracılığıyla gıda israfının önlenmesini ilerletebilir ve ölçüm ve izlemeyi teşvik edebilir.
🍃Kamu-özel sektör ortaklıklarını güçlendirebilir.
🍃Gıda israfına karşı atılımlara öncülük ederek harekete geçilmelidir.
Özel Sektör İçin Öneriler:
🍃Ölçülebilir gıda israfı azaltma hedefleri belirleyin ve bunları mevcut sürdürülebilirlik taahhütlerinize entegre edin.
🍃Döngüsel gıda sistemlerine geçiş için yenilik yapın ve tedarik zincirlerinde verimliliği artırın.
🍃Çözümleri ölçeklendirmek ve ilerlemeyi paylaşmak için gıda israfına karşı atılımlara katılın.
Tüketiciler İçin Öneriler:
🍃Yiyecekleri bilinçli bir şekilde planlayın, satın alın, saklayın ve hazırlayın.
🍃Gıda geri kazanımı, yeniden dağıtım ve kompostlama girişimlerini destekleyin.
Biliyor Muydunuz?
– Her yıl üretilen toplam kentsel katı atık miktarı, uç uca dizilmiş standart nakliye konteynerlerine doldurulduğunda dünyanın etrafını 25 kez saracak kadardır.
– Acil önlem alınmazsa, kentsel katı atık üretimi 2050 yılına kadar yıllık 3,8 milyar tona ulaşacaktır.
– Gıda atıklarının çoğu evlerde (%60), ardından gıda hizmetlerinde (%28) ve perakendede (%12) meydana gelmektedir.
– Gıda kaybı ve atığı, küresel sera gazı emisyonlarının %8-10’unu oluşturmaktadır; bu oran, havacılık endüstrisinden kaynaklanan emisyonların neredeyse beş katıdır.
Türkiye Sıfır Atık Hareketi
Türkiye Sıfır Atık Hareketi ile geri kazanım oranını 2025 yılında %37,53’e yükseltmiştir. Türkiye’nin geri kazanım oranı hedefi 2035 yılı için %60, 2053 yılı için %70’tir. Sıfır Atık Hareketi ile 30,6 milyon ton organik atık olmak üzere toplam 90 milyon ton atık geri kazanılarak 365 milyar TL gelir elde edilmiştir.
Kaynaklar
Birleşmiş Milletler
T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı