Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) kapsamında düzenlenen 31. Taraflar Konferansı (COP31), bugün Antalya’da başladı. Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirilen konferans, 9–20 Kasım 2026 tarihleri arasında dünya liderlerini, hükümet temsilcilerini, uluslararası kuruluşları ve özel sektör paydaşlarını bir araya getirecek.

“Diyalog, Uzlaşı ve Aksiyon” olmak üzere üç temel sütun üzerine inşa edilen COP31 vizyonu, küresel iklim taahhütlerinin somut, ölçülebilir ve uygulanabilir adımlara dönüştürülmesini hedefliyor.

COP Tarihçesi

COP (Taraflar Konferansı), Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) kapsamında her yıl ülkelerin iklim değişikliğiyle mücadelede kaydedilen ilerlemeyi değerlendirdiği ve küresel iklim değişikliği politikalarının müzakere edildiği en önemli platformlardan biridir. İlk kez 1995 yılında Berlin’de düzenlenen COP toplantıları, Kyoto Protokolü ve Paris Anlaşması gibi önemli uluslararası anlaşmaların ortaya çıkmasına katkı sağlamış; emisyonların azaltılması, enerji dönüşümü, iklim değişikliğine uyum ve dayanıklılık gibi konularda küresel iş birliğinin geliştirilmesinde önemli rol oynamıştır.

COP30 Sonuçları

COP30, 2025 yılında Brezilya’nın Belém kentinde gerçekleştirilmiş olup 194 ülkenin 56 uzlaşı kararını kabul etmesiyle tamamlanmıştır. Müzakerede alınan kararlar ile Paris Anlaşması’nın uygulanmasının güçlendirilmesi ve uluslararası iklim eylemine yönelik iş birliğinin ilerletilmesi hedefi doğrultusunda alınmıştır.

Konferansta iklim finansmanı, uyum, adil geçiş, teknoloji, toplumsal cinsiyet ve Yerli Halkların katılımı gibi başlıklar ele alınmıştır. COP30 ayrıca, Paris Anlaşması kapsamındaki ilk Küresel Durum Değerlendirmesinin sonuçlarının somut eylemlere dönüştürülmesi açısından uygulama döneminin başlangıcına işaret etmiştir.

COP31’in Amaçları, Öncelikleri ve Eylem Gündemi

COP31’in temel amacı, iklim değişikliğiyle mücadelede uluslararası iş birliğini artırmak, ülkelerin sera gazı emisyonlarını azaltmaya yönelik taahhütlerini gözden geçirmek ve küresel ölçekte ortak hareket etme kapasitesini güçlendirmektir.

Bu doğrultuda, başta Paris Anlaşması olmak üzere uluslararası iklim politikalarının etkin biçimde hayata geçirilmesi, küresel sıcaklık artışının 1,5°C ile sınırlandırılması, düşük karbonlu ekonomik dönüşümün teşvik edilmesi ve daha dirençli toplumların oluşturulması amaçlanmaktadır.

COP31 vizyonu üç temel değer üzerine kurulmaktadır: “Diyalog, Uzlaşı ve Aksiyon”. Diyalog yoluyla taraflar arasında güvenin yeniden sağlanması, uzlaşıyla ortak sorumluluğun güçlendirilmesi ve taahhütlerin somut iklim eylemlerine dönüştürülmesi amaçlanmaktadır.

Bu doğrultuda küresel uygulama hedefleri; elektrifikasyon, sıfır atık ve metan azaltımı, iklim dirençli şehirler, yeşil sanayileşme, toplumsal farkındalık ve iklim uygulamalarının hızlandırılması gibi alanlarda somut adımlar atılmasını öngörmektedir.

COP31, önceki konferanslarda ortaya konulan iklim taahhütlerinin uygulamaya geçirilmesine odaklanan üç temel öncelik doğrultusunda şekillenmektedir.

İlk olarak, emisyon hedefleri ve uygulama kapsamında, ülkelerin Paris Anlaşması doğrultusunda güçlendirilmiş Ulusal Katkı Beyanlarını hayata geçirmeleri amaçlanmaktadır. İkinci olarak, iklim finansmanı alanında, COP29’da belirlenen yeni toplu nicel finansman hedefi doğrultusunda gelişmekte olan ülkelere yönelik finansman akışının güçlendirilmesi ve taahhüt edilen kaynakların ulaştırılması öngörülmektedir. Üçüncü olarak ise uyum ve dayanıklılık ekseninde, iklim değişikliğinin etkilerine karşı daha kırılgan durumda bulunan ülkelerin ve toplulukların iklim risklerine yönelik dayanıklılığının artırılması hedeflenmektedir.

COP31’in bu üç temel önceliklerinin yanı sıra, iklim eyleminin somutlaştırılması ve uygulamaya dönüştürülmesi amacıyla COP31 Eylem Gündemi kapsamında 10 öncelikli tema belirlenmiştir. Bu temalar, iklim değişikliğiyle mücadelenin farklı sektör ve alanlarındaki öncelikli ihtiyaçlara odaklanmaktadır.

Söz konusu temalar; sıfır atık, temiz enerji dönüşümü ve elektrifikasyon, gıda güvenliği ve sürdürülebilir tarım, yeşil sanayileşme, okyanuslar ve denizler, iklim dirençli şehirler, gençlik ve eğitim, dinamik ve dayanıklı sağlık sistemleri, Rio Sinerjileri ile İklim Uygulama Köprüsü başlıklarından oluşmaktadır. Gündem, farklı sektörleri kapsayan bu alanlarda uluslararası iş birliğini güçlendirmeyi, finansman ve yatırımları harekete geçirmeyi ve mevcut iklim taahhütlerini 2035 perspektifi doğrultusunda somut sonuçlara dönüştürmeyi amaçlamaktadır.

COP31’in Türkiye Açısından Önemi

Türkiye’nin COP31 için ev sahibi konumunda olması, Türkiye’nin küresel iklim diplomasisindeki konumunu pekiştirmesi ve uluslararası iklim politikalarının geliştirilmesine katkıda bulunması açısından önemli bir imkân sunmaktadır. Bu süreç, Türkiye’nin sürdürülebilir kalkınma yaklaşımını, çevre politikalarını, yenilenebilir enerji alanındaki hedeflerini ve uluslararası iş birliği potansiyelini dünya kamuoyuna tanıtmasına olanak sağlayacaktır. Ev sahibi olarak Türkiye, iklim değişikliğine uyum, iklim finansmanına erişim, su kaynaklarının korunması, iklim dirençli altyapıların geliştirilmesi ve ormanlar ile doğal ekosistemlerin sürdürülebilirliği gibi konulardaki önceliklerini uluslararası düzeyde gündeme taşıyabilecektir.

Bunun yanı sıra COP31, Türkiye’nin 2053 net sıfır emisyon hedefi kapsamında yürüttüğü çalışmaları paylaşması, adil ve enerji dönüşümünü teşvik etmesi ve iklim kriziyle mücadelede küresel ölçekte ortaklıkların geliştirilmesine katkı sunması açısından da önem taşımaktadır.

Sonuç olarak COP31, küresel iklim mücadelesinde geçmiş konferanslarda alınan kararların somut eylemlere dönüştürülmesi ve uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi açısından önemli bir fırsat sunmaktadır. 9–20 Kasım 2026 tarihlerinde Antalya’da gerçekleştirilecek olan COP31, yeni hedeflerin ötesine geçerek mevcut taahhütlerin uygulanmasına, ortak sorumluluğun güçlendirilmesine ve sürdürülebilir bir geleceğe yönelik çalışmaların desteklenmesine odaklanacaktır. Bu yönüyle COP31, 1995’te başlayan küresel iklim diplomasisinin devamı ve ortak iradenin eyleme dönüşmesi yolunda önemli bir adım olacaktır.

Yağmur Davutoğlu
Çevre Mühendisi

Kaynaklar

https://www.un.org/en/climatechange/un-climate-conferences

https://cop30.br/en/cop30-outcomes

https://cop.sifiratikvakfi.org/cop31-nedir/

https://cop31.tr/tr/cop31-vizyonu

https://cop31-antalya.com/cop31-eylem-gundemi-oncelikleri/

https://cdpturkey.sabanciuniv.edu/tr/content/cdp-turkiye-cop30-bulteni