Otomotiv Eylem Planı kapsamında otomotiv sektörünün dekarbonizasyon sürecini desteklemek amacıyla 16 Aralık 2025 tarihinde Avrupa Komisyonu tarafından Otomotiv Paketi açıklanmıştır.
Bahsi geçen mevzuat paketi ile otomotiv sektörünün küresel ölçekte değişen koşullara uyum sağlaması hedeflenirken, sıfır emisyonlu araçlara (ZEV) geçişe yönelik hedefler korunmaktadır. Sanayiye CO₂ hedefleri konusunda esneklik tanınması, kurumsal araçlarda sıfır ve düşük emisyonlu araçların kullanımının teşvik edilmesi ve omnibus yasa düzenlemesiyle bürokrasinin azaltılması, yatırım öngörülebilirliğinin artırılması ve yıllık yaklaşık 706 milyon avro tutarında maliyet tasarrufu sağlanması amaçlanmaktadır.
Otomotiv Paketi kapsamında yapılan 4 öneri teklifi aşağıda verilmiştir.
1.Otomobil ve Hafif Ticari Araçlara İlişkin Mevcut CO₂ Emisyon Standartlarının Gözden Geçirilmesi
Güncellenen CO₂ standartları, sanayiye ilave esneklikler tanırken teknolojik tarafsızlığı ve üreticiler için öngörülebilirliği korumakta, aynı zamanda elektrifikasyona yönelik açık piyasa sinyalini sürdürmektedir. Bu çerçevede, 2035 sonrasında otomobil üreticilerinin egzoz kaynaklı emisyonları %90 oranında azaltması; kalan %10’luk kısmın ise Avrupa Birliği (AB) içinde üretilen düşük karbonlu çelik kullanımı veya e-yakıtlar ile biyoyakıtlar yoluyla telafi edilmesi öngörülmektedir. Bu yaklaşım, elektrikli ve hidrojenli araçların yanı sıra şarj edilebilir hibritler (plug-in/PHEV), menzil uzatıcılılar, hafif hibritler ve içten yanmalı motorlu araçların da sınırlı ölçüde kullanımını mümkün kılmaktadır.
2035 öncesinde, AB’de üretilen küçük ve uygun fiyatlı elektrikli araçlar için süper krediler mekanizması uygulanacak; 2030 hedefleri açısından ise 2030–2032 döneminde biriktirme ve ödünç alma yöntemiyle ek esneklik tanınacaktır. Elektrikli araç yaygınlaşmasının daha yavaş ilerlediği hafif ticari araç segmentinde 2030 CO₂ hedefi %50’den %40’a düşürülürken, ağır vasıtalara ilişkin CO₂ standartlarında 2030 hedeflerine uyumu kolaylaştıracak hedefli değişiklikler öngörülmektedir.
2.Kurumsal Araç Filolarının Karbonsuzlaştırılması
Kurumsal araç filoları, AB’de toplam araç kayıtlarının %60’ını ve minibüs kayıtlarının %90’ını oluşturduğundan, karbonsuzlaşma hedefleri kapsamında bu filolara yönelik özel tedbirler öngörülmektedir. Bu çerçevede, 2030 itibarıyla üye ülkelerin, büyük şirketlerin araç filolarında bulunduracakları sıfır ve düşük emisyonlu araçlara ilişkin, piyasa koşullarına göre farklılaşabilecek zorunlu hedefler belirlemesi planlanmaktadır. Ayrıca kamu finansal desteğinden yararlanacak araçlar için sıfır/düşük emisyonlu olma ve “AB’de üretilmiş” olma şartlarının ön koşul haline getirilmesi öngörülmektedir.
3.Batarya Güçlendirici Programı: Avrupa’nın Batarya Sanayisinin Güçlendirilmesi
Avrupa’nın batarya sanayisini güçlendirmek amacıyla 1,8 milyar avroluk Batarya Güçlendirici Programı ile tamamen AB’de üretilen bir batarya değer zincirinin oluşturulması hedeflenmektedir. Program kapsamında Avrupalı batarya hücresi üreticilerine 1,5 milyar avro tutarında faizsiz kredi sağlanacak; buna ek olarak, hedefli politika tedbirleriyle yatırımlar desteklenecek, Avrupa batarya değer zinciri güçlendirilecek ve üye devletler arasında yenilikçilik ile koordinasyon artırılacaktır. Bu tedbirlerin, sektörün maliyet rekabetçiliğini ve tedarik zinciri güvenliğini artırarak AB’de sürdürülebilir ve dirençli üretimi desteklemesi ve küresel ölçekte baskın aktörlere bağımlılıktan kaynaklanan riskleri azaltması beklenmektedir.
4.Otomotiv Omnibus: Bürokrasinin Azaltılması ve Daha Destekleyici Koşullar
Otomotiv Omnibus düzenlemesi ile Avrupalı üreticiler üzerindeki idari yüklerin azaltılması ve maliyetlerin düşürülmesi yoluyla küresel rekabetçiliklerinin artırılması ve karbonsuzlaşma yatırımları için kaynak yaratılması hedeflenmektedir. Bu kapsamda işletmelerin yıllık yaklaşık 706 milyon avro tasarruf sağlaması, Komisyonun tüm omnibus ve sadeleştirme girişimleri sayesinde toplam yıllık idari tasarrufun ise yaklaşık 14,3 milyar avroya ulaşması beklenmektedir.
Yasal düzenleme ilave olarak, ikincil mevzuat sayısının azaltılmasını, yeni yolcu tipi vanlar ve kamyonlar için test süreçlerinin sadeleştirilmesini, 4,2 metreye kadar olan küçük elektrikli araçlar için yeni bir araç kategorisi tanımlanarak AB’de üretilen bu araçlara yönelik hedefli teşviklerin önünün açılmasını ve araç etiketleme kurallarının güncellenerek emisyon bilgileriyle birlikte aracın AB’de üretildiğine dair açık bir ifadenin yer almasını öngörmektedir.
Söz konusu düzenlemeler, Türkiye’deki otomotiv ihracatçıları ve tedarikçileri için AB pazarına erişimde karbon ayak izi, düşük emisyonlu üretim ve izlenebilirlik kriterlerini fiilen zorunlu hale getirirken, “AB’de üretilmiş” vurgusu nedeniyle tedarik zincirinde yerelleşme ve tercih baskısını artırmaktadır. Bu çerçevede ihracatçıların, ürün bazlı emisyon hesaplamalarını güçlendirmesi, düşük karbonlu girdilere yönelmesi ve AB’deki müşterilerin sürdürülebilirlik, menşe ve raporlama beklentilerine uyum sağlaması kritik önem taşımaktadır. Bu uygulamanın, üretimi Türkiye’de yapılan ancak son montajı AB’de gerçekleştirilen milyarlarca dolarlık otomotiv parçalarını nasıl etkileyeceği henüz bilinmemektedir.
Kaynaklar: