Sınırda Karbon Düzenleme Mekanizması’nda (CBAM) kesin dönem için uygulanacak belgeler Avrupa Komisyonu tarafından geçici olarak yayınlanmış olup, resmi versiyonlar daha sonra yayımlanacaktır. Yayınlanan dokümanlardan biri olan Ürünlerde Yer Alan Gömülü Emisyonların Hesaplanmasına İlişkin Yöntemler dokümanında önem arz eden başlıklar yer almaktadır.
- Temel Hesaplama Kuralları ve Sistem Sınırları
Sistem sınırları, tesis bazında değil AB Emisyon Ticaret Sistemi ile uyumlu olacak şekilde üretim süreçlerini baz alacak şekilde yapılacaktır.
Uygulama kapsamı doğrudan emisyonları, belirli ürünler için dolaylı emisyonları ve tüm öncül maddelerin (prekürsör) gömülü emisyonlarını kapsayacaktır.
Genel kural fonksiyonel birim olarak ürün ton cinsinden miktarı esas alınırken çimento için klinker tonajı, gübreler için azot içeriği ve elektrik için kWh birimi kullanılacaktır.
- Raporlama Dönemi ve Gerçek Veri Zorunluluğu
Gerçek emisyon değerlerinin belirlenmesinde raporlama dönemi için ürünün üretildiği takvim yılı esas alınacaktır.
2026 yılında ithal edilen ürünler için aksi ispat edilmedikçe 2026 yılı içerisinde üretildiği varsayılacaktır.
İşletmeciler yıl boyunca verileri nasıl toplayacaklarına ve hesaplayacaklarına dair bir izleme planı oluşturup bunu İngilizce dilinde hazırlayacaklardır.
- Karmaşık Ürünler
Bir karmaşık ürünün emisyonu hesaplanırken içinde kullanılan öncül (prekürsör) maddelerin emisyonları da eklenmelidir.
Üretim tesisi işletmecileri (Operatörler), karmaşık ürünü üreten bir tesis için gerçek değerleri kullanırken içindeki bazı öncül maddeler için varsayılan (default) değerleri kullanma esnekliğine sahiptir. Eğer bir tesis, farklı zaman dilimlerinde veya farklı tesislerden gelen aynı öncül maddeleri kullanıyorsa, bunların emisyonu ağırlıklı ortalama yöntemiyle hesaplanmalıdır.
- Elektrik ve Dolaylı Emisyonlar
Elektrik ithalatında veya dolaylı emisyon hesaplamalarında, eğer gerçek değerler kullanılamıyorsa son 5 yılın verilerine dayalı ülke bazlı varsayılan değerler kullanılacaktır.
Gerçek elektrik emisyon değerlerini kullanabilmek için elektriği hem üreten hem de tüketen tesislerde akıllı ölçüm sistemleri bulunmalı ve veriler doğrulanmalıdır.
- Doğrulama ve Raporlama Süreci
Tesis işletmecileri, her yıl için bir emisyon raporu, bir özet rapor ve gerekirse her beyan sahibi için özel bir ek hazırlayacaktır.
İzleme planları ve emisyon raporları İngilizce olarak sunulmalıdır.
İşletmeciler, kayıtlı oldukları CBAM Kayıt Sistemi üzerinden doğrulanmış olan raporlarını ileteceklerdir.
CBAM Kesin Dönem Emisyon Hesaplama Metodolojisi
Kaynak: CBAM Metodoloji (Erişim tarihi:06.01.2026)