Haber Tarihi: 17.08.2026
Avrupa Birliği Resmî Gazetesinde Araç Tasarımında Döngüsellik Gereklilikleri ve Ömrünü Tamamlamış Araç (ELV) Tüzüğü yayınlanmıştır.
Avrupa Yeşil Mutabakatı hedeflerine ulaşılması doğrultusunda, çevresel etkisi yüksek olan otomotiv sektörünün daha döngüsel bir yapıya dönüştürülmesi gerekmektedir. Otomotiv sektörü; çelik, alüminyum, plastik, bakır ve nadir toprak elementleri gibi yüksek miktarda hammadde kullanması nedeniyle önemli miktarda enerji tüketmekte ve sera gazı emisyonlarına neden olmaktadır.
Bu kapsamda Avrupa Birliği, araçların onarılması, yeniden kullanılması, yeniden üretilmesi, yenilenmesi ve geri dönüştürülmesini artırmayı; ömrünü tamamlamış araçlardan daha fazla kaynak geri kazanmayı amaçlamaktadır.
Yayınlanan Tüzüğün amacı otomotiv sektöründe döngüsel ekonomiye geçişi hızlandırmak, kaynak kullanımını ve çevresel etkileri azaltmak, kritik hammaddelere olan bağımlılığı düşürmek ve Avrupa otomotiv sektörünün rekabet gücünü ve dayanıklılığını artırmaktır. Bu doğrultuda, araçların geri dönüştürülebilirlik, yeniden kullanılabilirlik ve geri kazanılabilirliğine ilişkin kurallar güçlendirilmektedir.
Avrupa Birliği’nde mevcut yasal düzenlemeler kayıtlı tüm araçların yaklaşık %85’ini oluşturan binek araçlar (M1) ve hafif ticari araçlar (N1) için geçerli olması, geri kalan araçların ekolojik tasarımları ve kullanım ömürlerinin sonundaki yönetimleriyle ilgili herhangi bir Birlik mevzuatına tabi olmaması bu Tüzük düzenlemesine ihtiyaç oluşturmuştur. Avrupa Birliği’ne kayıtlı tüm araçlar için kapsamlı bir döngüsellik çerçevesi sağlamak ve tek pazarın parçalanmasını önlemek amacıyla düzenlenmiştir.
Araçların tip onayında doğrulanması gereken, tasarım ve üretiminde yeniden kullanılabilirlik, geri dönüştürülebilirlik ve geri kazanılabilirlik ile geri dönüştürülmüş içerik kullanımına ilişkin döngüsellik gereklilikleri belirlenmiştir. Araçlardaki parçalar, bileşenler ve malzemelerle ilgili bilgi ve etiketleme zorunlulukları, genişletilmiş üretici sorumluluğu, kullanım ömrünü tamamlamış araçların toplanması ve işlenmesi ile birlikte, kullanılmış araçların Birlik’ten üçüncü ülkelere ihracatına ilişkin prosedürler açıklanmıştır. 14 Ağustos 2030 tarihinden itibaren geçerli olacak olan, üçüncü ülkelerde geri dönüştürülmüş malzeme üretimi yapan tesislerin sağlaması gereken kriterler açıklanmıştır.
1 Eylül 2032 tarihinden itibaren tip onayı alacak her araç için; kütlece en az %85 oranında yeniden kullanılabilir veya geri dönüştürülebilir ve toplamda en az %95 oranında yeniden kullanılabilir veya geri kazanılabilir olacak şekilde üretilmesi şartı belirtilmiştir. Avrupa Komisyonu’nun, 28 Şubat 2029 tarihine kadar, tanımlanan unsurları ve uluslararası standart ISO 22628:2002’yi dikkate alarak, bir aracın yeniden kullanılabilirlik, geri dönüştürülebilirlik ve geri kazanılabilirlik oranlarının hesaplanması ve doğrulanması için yeni bir metodoloji oluşturan bir uygulama düzenlemesi kabul edeceğine yer verilmiştir.
Tüzüğün tamamını inceleyebilirsiniz: Araç Tasarımında Döngüselllik Gereklilikleri ve Ömrünü Tamamlamış Araç (ELV) Tüzüğü
Kaynaklar